Modny Kraków

Życie żubra

Życie żubra | fot. Karolina Zięba

W 1936 roku została podjęta decyzja o budowie ośrodka hodowli żubrów w samym środku Puszczy Niepołomickiej. Ośrodek ten działa do dziś. Obecnie, po 73 latach istnienia mieszka w nim 28 żubrów.

Nazwa Puszcza Niepołomicka pochodzi od staropolskiego słowa „niepołomny” czyli niedostępny, nieprzebyty. Położona w widłach Wisły i Raby, z licznymi zakolami i starorzeczami Wisły, stanowiła trudno dostępny obszar porośnięty starodrzewiem. Jej pierwotny kształt i powierzchnia niewiele odbiegały od teraźniejszego. Aktualnie obszar liczy blisko 11 tysięcy hektarów. Z racji położenia u wylotu Niziny Krakowsko-Sandomierskiej, blisko Krakowa, zawsze zasobna w zwierzynę, w przeszłości była ulubionym miejscem wypoczynku i polowań królów polskich. To właśnie tu, do zamku w Niepołomicach, położonym na skraju Puszczy Niepołomickiej, król Polski i Litwy Władysław Jagiełło przybył prosto spod Grunwaldu, aby wypocząć po trudach wojny z Zakonem Krzyżackim. To właśnie w Puszczy Niepołomickiej odbyło się polowanie z udziałem królowej Bony, która w następstwie upadku z konia poroniła syna. Z czasem, kiedy stolica Polski została przeniesiona do Warszawy, znaczenie łowieckie Puszczy zmalało. Jednakże tradycje łowieckie przetrwały do dziś. I chociaż zwierzostan już nie ten sam, a i drzewostany mocno zmienione, to jednak tutejszy las zachował do dzisiaj charakter puszczański.

I może dzięki tym tradycjom w 1936 roku została podjęta decyzja o budowie ośrodka hodowli żubrów w samym środku Puszczy. Żubr jako jej mieszkaniec pojawił się w 1938 roku, kiedy to z Białowieży został przywieziony byk PUK i krowa PUSTA. Przed wojną „żubrownia” pełniła również rolę ośrodka widokowego. Bilety dla zwiedzających były sprzedawane na stróżówce, a z wieży widokowej można było oglądać żubry. Budynki te zachowały się do dzisiaj chociaż charakter ośrodka zmienił się.

W 1939 roku w niepołomickim Ośrodku urodził się pierwszy żubr. Była to jałówka, której nadano imię PULLE, a rodzicami byli: PUK i PUSTA. Rozpoczęta hodowla żubrów szybko jednak została przerwana. W czasie wojny żubry zostały wywiezione i wróciły dopiero w 1946 roku. Dziś Ośrodek Hodowli Żubrów zwany jest popularnie „żubrowiskiem”. Jest to 70 – hektarowy teren ogrodzony betonowym płotem o długości 3,5 km, który jest podzielony na 5 kwater bytowych, izolatkę wraz z odłownią, oraz kwaterę gospodarczą.

Na obszarze tym żyje obecnie 28 żubrów (13 krów, 10 byków, 5 cieląt). Hoduje się tu zwierzęta wyłącznie linii białowiesko-kaukaskiej, o dł. 2,5 – 3,5 m. wysokości w kłębie 1,8 – 2 m. Żubr jest zwierzęciem chronionym i zarazem symbolem ochrony przyrody. Gatunek ten otaczany jest szczególną opieką leśników.

I chociaż populacja żubra jest na tyle duża, że nie jest on już zwierzęciem bardzo rzadkim, to jednak ze względu na bardzo wąską pulę genową nie można być do końca pewnym, że nic mu nie zagraża.

W tym roku mijają 73 lat od czasu rozpoczęcia hodowli żubrów w Niepołomicach. Przez te lata urodziło się tutaj ponad 300 żubrów. Na przestrzeni tych lat żubry z Niepołomic były przemieszczane nie tylko do ośrodków hodowli w kraju, ale i do wielu krajów Europy. Można powiedzieć, że ich „zasięg” rozciąga się od Pirenejów po Ural i od Skandynawii po Bałkany. Jeden z nich zawędrował nawet za ocean, do Toronto w Kanadzie. OHŻ w Niepołomicach brał czynny udział w procesie odtworzenia populacji tego zagrożonego wyginięciem gatunku. I chociaż populacja żubra jest na tyle duża, że nie jest on już zwierzęciem bardzo rzadkim, to jednak ze względu na bardzo wąską pulę genową nie można być do końca pewnym, że nic mu nie zagraża. Do głównych celów Ośrodka Hodowli Żubrów należy zachowanie i ochrona gatunku zagrożonego. Żubry hodowane w Ośrodku stanowią genetyczne zabezpieczenie w przypadku wystąpienia epidemii w innych ośrodkach w Polsce. Ośrodek w Niepołomicach ze względu na zachowawczy charakter działalności oraz przepisy bezpieczeństwa sanitarnego nie może być udostępniany do zwiedzania. W międzynarodowej Rodowodowej Księdze Żubrów, prowadzonej przez Białowieski Park Narodowy dla wszystkich hodowli tego gatunku, żubry urodzone w Niepołomicach oznaczane są początkowymi literami imion – PO.

Żubry źle znoszą stres, są nieufne i nie lubią, gdy ludzie wchodzą na teren ich siedlisk. Żubry w Puszczy Niepołomickiej są rozmnażane co dwa lata po to, by i matki, i młode były silniejsze, a kondycja stada lepsza. Żubrza ciąża trwa 265-270 dni czyli 9 miesięcy. Tuż po narodzinach żubr waży około 35 kg. Do trzeciego miesiąca życia młode, karmione mlekiem matki nie są samodzielne, później zaczynają próbować także innych pokarmów. Stado z Niepołomic, liczące obecnie 28 osobników, jest raz dziennie dokarmiane i pojone. Zwierzęta dostają mieszankę zbóż z witaminami, trawę, a zimą buraki, ziemniaki i marchew. Ponadto żywią się roślinami, korą i gałązkami. Ich masa ciała może dochodzić do jednej tony.

tekst i zdjęcia: Karolina Zięba

Więcej zdjęć? Jeszcze przez kilka dni w salonach Empiku w Małopolsce, na Śląsku i w Warszawie można kupić wydanie drukowane Modnego Krakowa z fotoreportażem Karoliny Zięby.

Więcej podróży? Zapraszamy również do czytania artykułów Karoliny Zięby w serwisie www.klubpodroznikow.com

Leave a Reply